Czujnik zegarowy – do czego służy i jak mierzyć

Czujnik zegarowy nie mierzy wymiaru tak jak suwmiarka. Mierzy różnicę – o ile powierzchnia odchyla się od punktu odniesienia. Dlatego jest niezastąpiony wszędzie tam, gdzie liczy się bicie, płaskość albo współosiowość: przy ustawianiu detalu w uchwycie tokarki, kontroli wałków i przy diagnozie tarcz hamulcowych w warsztacie samochodowym.

Do czego służy czujnik zegarowy

• Pomiar bicia promieniowego i osiowego – wałki, tarcze, koła zębate, wrzeciona.
• Ustawianie detalu na maszynie – centrowanie w uchwycie tokarskim, ustawianie imadła równolegle do osi stołu frezarki.
• Kontrola płaskości i równoległości – razem z płytą pomiarową i statywem.
• Pomiary porównawcze – czujnik zerowany na płytce wzorcowej pokazuje odchyłkę kolejnych detali od wymiaru nominalnego.
• Motoryzacja – bicie tarcz hamulcowych i piast, luz osiowy wału korbowego, ustawianie rozrządu.

Jak odczytać czujnik zegarowy

Najpopularniejszy czujnik ma działkę 0,01 mm i zakres 10 mm. Duża wskazówka wykonuje jeden obrót na 1 mm (100 działek), a mała wskazówka liczy pełne milimetry. Tarczę z podziałką można obracać, żeby ustawić zero w dowolnym położeniu.
Przykład: mała wskazówka między 2 a 3, duża na 37 → 2,37 mm przesunięcia trzpienia. Przy pomiarze bicia małą wskazówką zwykle się nie przejmujemy – liczy się różnica między największym a najmniejszym wskazaniem dużej wskazówki.
Do miejsc trudno dostępnych stosuje się czujniki dźwigniowe (często z działką 0,01 lub 0,002 mm), a do pomiarów seryjnych i przesyłu danych – czujniki cyfrowe.

Pomiar bicia tarczy hamulcowej krok po kroku

Bicie tarczy to najczęstsza przyczyna drgań kierownicy i pedału hamulca podczas hamowania. Pomiar zajmuje kilka minut.

1. Zdejmij koło i oczyść powierzchnię tarczy oraz piasty z rdzy i brudu. Nawet drobny osad na styku tarczy z piastą fałszuje wynik.
2. Dociśnij tarczę do piasty – przykręć ją co najmniej dwiema-trzema nakrętkami koła (z podkładkami lub tulejami dystansowymi) z momentem zalecanym przez producenta. Tak tarcza pracuje w samochodzie.
3. Zamocuj statyw magnetyczny na nieruchomym elemencie zawieszenia, np. na zwrotnicy. Statyw nie może się poruszać razem z tarczą.
4. Ustaw końcówkę pomiarową prostopadle do powierzchni ciernej, ok. 10 mm od zewnętrznej krawędzi tarczy.
5. Daj wstępny nacisk ok. 0,5–1 mm (pół do jednego obrotu dużej wskazówki) i wyzeruj tarczę czujnika.
6. Obróć tarczę powoli o pełny obrót i zapisz największe oraz najmniejsze wskazanie. Różnica to bicie osiowe tarczy.
7. Porównaj z dopuszczalną wartością podaną przez producenta pojazdu. Zwykle są to kilka setnych milimetra.

Jeśli bicie przekracza normę, zmierz w ten sam sposób bicie piasty (na jej powierzchni przylgowej). Dobra piasta i złe wskazanie na tarczy oznaczają, że problem jest w tarczy. Warto też zmierzyć grubość tarczy w kilku punktach mikrometrem – nierówna grubość daje te same objawy co bicie.

Na co zwrócić uwagę

• Trzpień czujnika musi pracować w osi pomiaru; ukośne ustawienie zaniża wynik.
• Nie dociskaj czujnika do końca zakresu – zostaw zapas w obie strony.
• Statyw z mocnym magnesem i przegubami ustawisz szybciej i stabilniej niż prosty uchwyt.
• Czujnik jest precyzyjnym przyrządem: chroń go przed upadkiem i regularnie sprawdzaj jego wskazania.

W naszym sklepie znajdziesz czujniki zegarowe, dźwigniowe i cyfrowe ACCUD oraz statywy magnetyczne.

Podsumowanie

Czujnik zegarowy pokazuje odchyłkę, a nie wymiar. Do pomiaru bicia tarczy potrzebujesz czujnika 0,01 mm, stabilnego statywu magnetycznego i tarczy dociśniętej do piasty nakrętkami. Różnica między największym a najmniejszym wskazaniem w czasie jednego obrotu to wynik, który porównujesz z normą producenta.